PEĆKA PATRIJARŠIJA

Na ulazu u Rugovsku klisuru kod Peći uz reku Bistricu nalazi se Pećka patrijaršija koju čini
kompleks od četiri crkve i priprata sa kojom su povezane. Crkve su posvećene Svetim Apostolima,Svetom Dimitriju,Bogorodici Odigitriji i Svetom Nikoli.Pored cvrkava i priprate tu se nalaze i konaci. Nekadašnja Velika kula zvonara nije sačuvana.Kada je Žiča postala nesigurna za sedište arhiepiskopije zbog upada raznih plemena,srpski arhiepiskop Arsenije sredinom 13 veka premešta sedište u Peć.On je nasledio arhiepiskopski tron na kome je bio Sveti Sava.Prema fresci iz 14 veka pri kraju svog života Sveti Sava je dao nacrte za Pećku patrijaršiju koje su kasnije realizovali njegovi naslednici.Sve do 1690 god kada su se monasi sa patrijarhom Arsenijem III i narodom iselili sa Kosova ,nastaju crni dani za sve srpske svetinje.Mnoge crkve i manastire su Turci opljačkali i popalili.Da bi 1766 fermanom sultana Mustafe II ukinuta srpska odnosno Pećka patrijaršija.Obnovljena je 1920 god tako da je Pećka patrijaršija praktično nadživela srpsku srednjevekovnu državu. Nekada bogata manastirska riznica koja se nalazi u crkvi Svetog Dimitrija danas je osiromašila.
I pored toga je sačuvala mnoge vredne umetničke predmete.Biblioteka ima 113 rukopisa od kojih su mnogi iz vremena nastanka samostalnosti srpske crkve.
Tu je Romulovo jevandjelje iz 14 veka,Dioptra-zbornik o čuvanju duše iz 15 veka.
Čudotvorna ikona Pećke Bogorodice,ikona svetih vraća Kuzmana i Damjana, ikona Svetog Djordja i dr. Značajan je i ikonostas iz 1724 god u crkvi Svetih Apostola.Prva stručna obnova i restauracija uradjena je 1931/32 god.i 1952/54 god.Posle podmetnutog požara osamdesetih godina u konacima, mnoge knjige i drugi predmeti prebačeni su u Beograd.
Manastir je ženski i o njemu brinu monahinje.Danas ga obezbedjuju jedinice KFORA.

PRIPRATA koju je podigao arhiepiskop Danilo II pre 1376 god.zidana je kao trem sa dvojnim arkadama
ali su ovi otvori zazidani oko 1560 god.Najveća je gradjevina u kompleksu crkava.Konstuktivno je vezana
za crkvu Svete Bogorodice.Većina sačuvanih fresaka potiće iz 1561 god.Posebno je zanimljiv prikaz loze
Nemanjića od osnivača Nemanje do cara Dušana.Ima 25 portreta i nalaze se na istočnom zidu.
Obnovu priprate izvršio je patrijarh Makarije Sokolović.Fresko slikarstvo iz sredine 14 veka ima svoje
najsvetlije trenutke baš u obnovi Pećke patrijaršije.Freske su radili razni majstori, naročito Grčki.
Ali najlepše i najpoznatije iz kompleksa Pećke patrijaršije nalaze se baš u Priprati.

CRKVA SVETIH APOSTOLA je najstarija iz kompleksa.Podigao je polovinom 13 veka srpski arhiepiskop
Arsenije I(1233-1263) i arhiepiskopiju iz Žiče seli u Svete Apostole. Zidana je u raškom stilu od kamena
i pokrivena olovom.Najstarije freske radjene su polovinom 13 veka. Obnovljena je 1932 god. a čišćenje
i konzervacija usledila je tek posle II svetskog rata.
Po starinskom načinu u kupoli nije Hristos Pantokrator već monumentalno vaznesenje Hrista po ugledu
na Žiču. Uz ulaz u crkvu nalazi se patrijaršiski presto gde su se održavali sabori.U crkvi se nalaze i
mermerni sarkofazi arhiepiskopa ArsenijaI,Save II i patrijarha Joanikija II.

CRKVA SVETOG DIMITRIJA dozidana je sa severne strane Svetih Apostola izmedju 1320-1324 god.
Podigao je srpski arhiepiskop Nikodin. Za osnovu ima upisani krst široku kupolu i veliki oltarski prostor.
Zapadni deo hrama adaptiran je 1340 god.Freske su radjene u periodu od 1338-1346 god.Radio ih je slikar
Jovan.Oštećene freske obnovio je Georgije Mitrofanović slikar iz Hilandara oko 1621/22 god.Kao i freske
Svetih Apostola i freske Svetog Dimitrija su od neprocenjive vrednosti. U crkvi se nalazi kameni sarkofag
patrijarha Jefrema. U crkvi se nalazi i nekada veoma bogata riznica Pećke patrijaršije.

CRKVA BOGORODICE ODIGITRIJE je sagradjena na južnoj strani Svetih Apostola oko 1324-1379 god.
Podigao je arhiepiskop Danilo II, veliki donator i pisac o životima srpskih kraljeva i arhiepiskopa
.Po arhitekturi se razlikuje od crkava Svetih Apostola i Svetog Dimitrija.Gradjena je na osnovi upisanog
krsta.Kupolu nose četiri stuba.Fasada je ozidana redjanjem opeke i sige.Najveći deo živopisa je završen
za života Danila Ii do 1337 god. i dobro je očuvan.Na zapadnom krilu prikazan je Danilo II sa modelom
hrama u ruci. Njegov drugi portret je radjen verovatno posle njegove smrti jer ga tu prikazuju kao svetitelja.
Freske su izuzetno lepe. U crkvi se nalazi mermerni sarkofag u kome je sahranjen Danilo II.

CRKVA SVETOG NIKOLE podignuta je uz južni zid crkve Bogorodice Odigitrije.Podigao je arhiepiskop
Danilo II kao malu jednobrodnu crkvu oko 9x4 m tako da u odnosu na ostale mnogo veće crkve deluje
kao mala kapela.Zidana je od kamena i ima kosi krov.Današnje očuvane freske potiču iz 1673-1674 god.
Radio ih je po nalogu patrijarha Maksima čuveni živopisac Radul.Zanimljiva je feska na kojoj
Sveti Nikola vraća vid oslepelom srpskom kralju Stefanu Urošu-Dečanskom.
Ispred crkve je sarkofag patrijarha Maksima.